ไอเดียหลัก ๆ ของการทำ chaining ก็คือ การทำให้มันสามารถเรียกต่อกันได้เป็นทอด ๆ นั่นเอง ยกตัวอย่างใน jQuery ซึ่งมีคุณสมบัติที่เรียกว่า chainability อยู่ ทำให้เราสามารถเรียกคำสั่งได้แบบนี้

$("#submenu").addClass("whitemenu").show("slow");

จะเห็นได้ว่า เราสามารถเรียก .show ต่อเนื่องได้เลย นี่เองที่ทำให้เกิดการเรียกอย่างต่อเนื่อง หรือ การทำ Method chaining นั่นเอง

ใน PHP เราสามารถทำให้ object มีคุณสมบัติเดียวกันนี้ได้เช่นกัน เพียงแต่น่าเสียดายที่คุณสมบัตินี้ มีอยู่ใน PHP ตั้งแต่เวอร์ชั่น 5 ขึ้นไปเท่านั้น สำหรับคนที่ยังใช้ PHP4 อยู่ ผมต้องขอแสดงความเสียใจด้วยครับ ฮ่า ๆ และคาดว่าเหตุนี้เองที่ทำให้ kohana สามารถใช้งานได้กับ PHP5 ขึ้นไปเท่านั้น

หลักการง่าย ๆ ที่ทำให้เราสามารถทำ Method chaining ได้ก็คือ การเขียน class และทำการคืนค่าของ object มันเองกลับออกมาหลังจากที่จบ method ทำนองเดียวกับใน jQuery ตอนที่เขียน plugin

ตอนจบ เราก็จะทำการ return jQuery object กลับออกมาให้เช่นเดียวกัน

ลองมาดูตัวอย่างใน PHP กันดีกว่าครับ

// php5 only
class Database
{
	private $link;

	private $table;
	private $field;
	private $condition;
	private $order;
	private $result;

	// connection functions
	function __construct($config)
	{
		$this->flush();
		$this->link = null;
		$this->connect($config["hostname"],
				$config["username"],
				$config["password"],
				$config["database"]);
	}

	function __destruct()
	{
		$this->disconnect();
	}

	function connect($host = "",
				$user = "",
				$password = "",
				$db = "")
	{
		if ($this->link !== null)
			$this->disconnect();

		$this->link = mysql_connect($host, $user, $password);

		if ($this->link === FALSE)
		{
			echo $this->err();
		}
		else
		{
			if ($db !== "")
			{
				return $this->db($db);
			}
		}
		return $this;
	}

	function disconnect()
	{	// break chain
		if ($this->link !== null)
			mysql_close($this->link);
		$this->link = null;
	}

	function db($db)
	{
		if (mysql_select_db($db, $this->link) === FALSE)
			echo $this->err();
		return $this;
	}

	function errno()
	{
		return mysql_errno($this->link);
	}

	function ok()
	{
		return ($this->errno() == 0);
	}

	function err()
	{	// break chain
		return mysql_error($this->link);
	}

	function execute($sql)
	{
		$this->result = mysql_query($sql, $this->link);
		return $this;
	}

	function records()
	{
		$result = array();
		if ($this->result !== FALSE)
		{
			while (($row = mysql_fetch_assoc($this->result)) !== FALSE)
			{
				$result[] = $row;
			}
		}
		return $result;
	}

	function flush()
	{
		$this->table = "";
		$this->field = "";
		$this->condition = "";
		$this->order = "";
		$this->result = null;
		return $this;
	}

	function safe($value)
	{
		if (!get_magic_quotes_gpc())
		{
			$value = addslashes($value);
		}
		return "'$value'";
	}

	function table($table)
	{
		$this->table = $table;
		return $this;
	}

	function field($field)
	{
		$this->field = $field;
		return $this;
	}

	function condition($condition)
	{
		if (is_array($condition))
		{
			$cond = array();
			foreach ($condition as $f => $v)
			{
				$cond[] = "($f = " . $this->safe($v) . ")";
			}
			$condition = implode(" AND ", $cond);
		}
		$this->condition = $condition;
		return $this;
	}

	function top($num = 1)
	{
		$field = $this->field;
		if ($field == "") $field = "*";
		$sql = "SELECT {$field} FROM {$this->table}";
		if ($this->condition !== "")
			$sql .= " WHERE {$this->condition}";
		if ($this->order !== "")
			$sql .= " ORDER BY {$this->order}";
		$sql .= " LIMIT 0, {$num}";
		return $this->execute($sql)->records();
	}

	function all()
	{
		$field = $this->field;
		if ($field == "") $field = "*";
		$sql = "SELECT {$field} FROM {$this->table}";
		if ($this->condition !== "")
			$sql .= " WHERE {$this->condition}";
		if ($this->order !== "")
			$sql .= " ORDER BY {$this->order}";
		return $this->execute($sql)->records();
	}

	function order($order)
	{
		$this->order = $order;
		return $this;
	}
}

code ด้านบนนี้ เป็น code ที่ผมทดสอบ โดยทำเป็นไอเดียเริ่มต้นง่าย ๆ สำหรับการทำ query builder จะเห็นได้ว่า หลาย ๆ method จะมีการ return ตัว object มันเอง ($this) ไอเดียหลักในการกำหนดว่า method ไหนที่ผม return หรือไม่ return $this ก็คือ มีความจำเป็นในการเรียก method ต่อจากนี้หรือไม่นั่นเอง

การใช้งานก็ไม่ได้ยุ่งยากอะไร

$dbconf = array(
	"hostname" => "localhost",
	"username" => "root",
	"password" => "123456",
	"database" => "test"
);
$db = new Database($dbconf);
$rows = $db->table("products")
		->field("product_id, product_name")
		->condition(array(
				"product_group"=>"tyre",
				"product_model"=>"Eagle"))
		->top();
print_r($rows);

จากตัวอย่างด้านบน เป็นการ select หา product จาก table products โดยกำหนด criteria ในการค้นหาเป็น product_group = ‘tyre’ และ product_model = ‘Eagle’ โดยจะเลือกเอาเฉพาะ record แรกสุดเท่านั้น

เห็นมั๊ยครับ หลักการง่าย ๆ แค่ return $this เองครับ ที่สำคัญ อย่าลืมนะครับ PHP5 ขึ้นไปนะครับ

ขอให้สนุกกับการเขียนโปรแกรมครับ

1. Model  จะหมายถึง Object ที่แทนข้อมูล หรือกิจกรรมต่าง ๆ ในระบบ เช่น ตารางใน database หรือจะเป็นโพรเซสงานหนึ่ง ๆ ก็ได้ครับ เราจะไม่นับข้อมูลดิบในระบบเป็น Model เพราะข้อมูลเหล่านั้นจะถูกครอบ (Encapsulated) ด้วย Model นั่นเองครับ ถ้าใครเคยเรียน Object Oriented มาน่าจะพอเข้าใจได้ดีนะครับ
2. View จะหมายถึงการแสดงผลข้อมูลต่าง ๆ ที่ได้รับมาจาก Model ครับ ไม่ว่าจะอยู่ในรูปแบบของรูปภาพกราฟิคต่าง ๆ หรือข้อความก็ตาม นอกจากนี้เรายังสามารถแสดงผลที่ได้รับจาก Model หนึ่ง ๆ ได้หลายรูปแบบอีกด้วย
3. Controller จะหมายถึง กิจกรรม การกระทำ หรือการตอบสนองต่อเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น โดยอาจจะมีผลทำให้ข้อมูลใน Model เปลี่ยนสถานะไปได้ครับ

MVC diagram

รูปภาพด้านบนจะแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่าง Model, View และ Controller ในรูปแบบ Diagram (ขอบคุณภาพจาก http://www.tonymarston.net/php-mysql/model-view-controller.html ด้วยครับ)

ข้อดีของการออกแบบระบบด้วย MVC Pattern

• การออกแบบที่ชัดเจน เมื่อเรากำหนดให้ Model อยู่ในรูปแบบของ Object ในระบบ ส่งผลให้เราสามารถมองภาพระบบโดยรวมได้ชัดเจนมากขึ้นว่า Model ใด สัมพันธ์กับ Model ใดในลักษณะใด รวมไปถึงคำสั่งต่าง ๆ ใน Object ที่เราสามารถเรียกใช้งานได้ จะทำให้เรามองเห็นภาพของพฤติกรรมของ Model นั้น ๆ อีกด้วย
• การปรับปรุง/แก้ไขได้โดยง่าย เมื่อเราออกแบบตาม MVC Pattern ทำให้เราสามารถปรับปรุง แก้ไขส่วนใด ๆ ได้อย่างง่ายดายโดยที่ไม่กระทบกับส่วนที่เหลือ เนื่องจากทั้ง 3 ส่วนต่างอิสระต่อกัน เพียงเรากำหนด Interface ของแต่ละส่วนให้ชัดเจน และทำการพัฒนา แก้ไข หรือปรับปรุงภายใต้ Interface ที่กำหนดเท่านั้น
• View ที่หลากหลาย หลังจากที่เราแยก View กับ Model ออกจากกัน ทำให้เราสามารถออกแบบ View ได้หลายรูปแบบ เปรียบเทียบได้กับ Model หนึ่งที่คอย Generate XML Data รายงานดัชนีหุ้น และมี View ที่นำข้อมูล XML ไปใช้สร้างเป็นกราฟ หรือตารางนั้นเอง
• Maintain ระบบได้ง่าย เพราะเราได้ออกแบบระบบที่มีโครงสร้างชัดเจน ทำให้ยืดหยุ่นต่อการเพิ่มเติม รวมไปถึงการนำส่วนใด ๆ กลับมาใช้ซ้ำได้อีกด้วย (Reusability)

แล้วข้อเสียล่ะ?

เมื่อพูดถึงข้อดีแล้ว ต่อไปเราก็มาพูดถึงข้อเสียกันบ้าง ข้อเสียหนึ่งที่เห็นได้ชัดเลยคือ มันซับซ้อนเกินไป ถ้าเราจะนำมาใช้กับระบบขนาดเล็ก เทียบง่าย ๆ มันก็คงไม่ต่างจากภาษิตที่ว่า ขี่ช้างจับตั๊กแตน นั่นเองครับ

นอกจากนี้แล้ว

นอกจากนี้แล้ว ทางฝั่งภาษา PHP เองก็มี Framework ที่สนับสนุนการพัฒนาระบบที่มีพื้นฐาน MVC design pattern อยู่หลายตัวครับ ผมขออนุญาตลอกมาจาก Wiki ให้ดูกัน (http://en.wikipedia.org/wiki/Model-view-controller#PHP)

• Akelos PHP Framework – a Ruby on Rails port to PHP4/5.
• CakePHP – webapplication framework modeled after the concepts of Ruby on Rails.
• CodeIgniter – A PHP MVC framework.
• FUSE – A powerful but easy-to-use PHP 5 Framework for MVC development modeled after the concepts of Ruby on Rails.
• Jelix (web framework)
• Jaws – is a Framework and Content Management System for building dynamic web sites.
• Joomla v1.5.x – is an open source Content Management System that employs the MVC model for its extensions, called components and modules.
• Kohana – is an open source MVC oriented framework, originally forked from CodeIgniter.
• LISA MVC – is an open source object oriented web application framework.
• Odin Assemble – Small footprint PHP based MVC Framework.
• Orinoco Framework – is a full-stack yet lightweight framework written in PHP5. It implements the Model 2 design paradigm.
• PHPonTrax – A PHP 5 MVC framework modeled after Ruby on Rails.
• phpXCore – A MVC design pattern based PHP content management framework compatible with PHP4 and PHP5.
• Prado – A PHP 5 MVC framework modeled after ASP.NET web forms.
• Qcodo – is an open-source PHP 5 web application framework
• SilverStripe – contains a fully fledged PHP 5.2 ORM/MVC Framework focused on building websites. Much like Ruby on Rails.
• Solar
• Switch board (framework) – with Routing PHP 5 MVC Framework with Routing.
• Symfony Framework- PHP 5 MVC Framework modeled after the concepts of Ruby on Rails.
• Zend Framework – A PHP 5-based MVC framework modeled after the concepts of Ruby on Rails.
• ZNF – PHP5 MVC framework for enterprise web applications
• Zoop – Framework A Mature PHP 4/5 MVC framework.
• PureMVC – Framework for PHP

เอกสารอ้างอิง 

• http://en.wikipedia.org/wiki/Model-view-controller
• http://www.tonymarston.net/php-mysql/model-view-controller.html
• http://cristobal.baray.com/indiana/projects/mvc.html
• http://aspalliance.com/1562_Implementing_the_MVC_Design_Pattern_in_ASPNET.1