MVC Design Pattern (MVC ไม่ได้ย่อจากการ์ตูน Mavel Comic นะเฟ้ย)

MVC ที่ผมจะพูดถึงนี้ ย่อมาจาก Model-View-Controller ครับ เป็นรูปแบบการออกแบบระบบ โดยหลักการคือ จะแบ่งระบบที่เราออกแบบเป็น 3 ส่วนประกอบหลัก ๆ คือ Model, View และ Controller โดยที่แต่ละส่วนจะมีความสำคัญดังนี้

1. Model  จะหมายถึง Object ที่แทนข้อมูล หรือกิจกรรมต่าง ๆ ในระบบ เช่น ตารางใน database หรือจะเป็นโพรเซสงานหนึ่ง ๆ ก็ได้ครับ เราจะไม่นับข้อมูลดิบในระบบเป็น Model เพราะข้อมูลเหล่านั้นจะถูกครอบ (Encapsulated) ด้วย Model นั่นเองครับ ถ้าใครเคยเรียน Object Oriented มาน่าจะพอเข้าใจได้ดีนะครับ
2. View จะหมายถึงการแสดงผลข้อมูลต่าง ๆ ที่ได้รับมาจาก Model ครับ ไม่ว่าจะอยู่ในรูปแบบของรูปภาพกราฟิคต่าง ๆ หรือข้อความก็ตาม นอกจากนี้เรายังสามารถแสดงผลที่ได้รับจาก Model หนึ่ง ๆ ได้หลายรูปแบบอีกด้วย
3. Controller จะหมายถึง กิจกรรม การกระทำ หรือการตอบสนองต่อเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น โดยอาจจะมีผลทำให้ข้อมูลใน Model เปลี่ยนสถานะไปได้ครับ

MVC diagram

รูปภาพด้านบนจะแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่าง Model, View และ Controller ในรูปแบบ Diagram (ขอบคุณภาพจาก http://www.tonymarston.net/php-mysql/model-view-controller.html ด้วยครับ)

ข้อดีของการออกแบบระบบด้วย MVC Pattern

• การออกแบบที่ชัดเจน เมื่อเรากำหนดให้ Model อยู่ในรูปแบบของ Object ในระบบ ส่งผลให้เราสามารถมองภาพระบบโดยรวมได้ชัดเจนมากขึ้นว่า Model ใด สัมพันธ์กับ Model ใดในลักษณะใด รวมไปถึงคำสั่งต่าง ๆ ใน Object ที่เราสามารถเรียกใช้งานได้ จะทำให้เรามองเห็นภาพของพฤติกรรมของ Model นั้น ๆ อีกด้วย
• การปรับปรุง/แก้ไขได้โดยง่าย เมื่อเราออกแบบตาม MVC Pattern ทำให้เราสามารถปรับปรุง แก้ไขส่วนใด ๆ ได้อย่างง่ายดายโดยที่ไม่กระทบกับส่วนที่เหลือ เนื่องจากทั้ง 3 ส่วนต่างอิสระต่อกัน เพียงเรากำหนด Interface ของแต่ละส่วนให้ชัดเจน และทำการพัฒนา แก้ไข หรือปรับปรุงภายใต้ Interface ที่กำหนดเท่านั้น
• View ที่หลากหลาย หลังจากที่เราแยก View กับ Model ออกจากกัน ทำให้เราสามารถออกแบบ View ได้หลายรูปแบบ เปรียบเทียบได้กับ Model หนึ่งที่คอย Generate XML Data รายงานดัชนีหุ้น และมี View ที่นำข้อมูล XML ไปใช้สร้างเป็นกราฟ หรือตารางนั้นเอง
• Maintain ระบบได้ง่าย เพราะเราได้ออกแบบระบบที่มีโครงสร้างชัดเจน ทำให้ยืดหยุ่นต่อการเพิ่มเติม รวมไปถึงการนำส่วนใด ๆ กลับมาใช้ซ้ำได้อีกด้วย (Reusability)

แล้วข้อเสียล่ะ?

เมื่อพูดถึงข้อดีแล้ว ต่อไปเราก็มาพูดถึงข้อเสียกันบ้าง ข้อเสียหนึ่งที่เห็นได้ชัดเลยคือ มันซับซ้อนเกินไป ถ้าเราจะนำมาใช้กับระบบขนาดเล็ก เทียบง่าย ๆ มันก็คงไม่ต่างจากภาษิตที่ว่า ขี่ช้างจับตั๊กแตน นั่นเองครับ

นอกจากนี้แล้ว

นอกจากนี้แล้ว ทางฝั่งภาษา PHP เองก็มี Framework ที่สนับสนุนการพัฒนาระบบที่มีพื้นฐาน MVC design pattern อยู่หลายตัวครับ ผมขออนุญาตลอกมาจาก Wiki ให้ดูกัน (http://en.wikipedia.org/wiki/Model-view-controller#PHP)

• Akelos PHP Framework – a Ruby on Rails port to PHP4/5.
• CakePHP – webapplication framework modeled after the concepts of Ruby on Rails.
• CodeIgniter – A PHP MVC framework.
• FUSE – A powerful but easy-to-use PHP 5 Framework for MVC development modeled after the concepts of Ruby on Rails.
• Jelix (web framework)
• Jaws – is a Framework and Content Management System for building dynamic web sites.
• Joomla v1.5.x – is an open source Content Management System that employs the MVC model for its extensions, called components and modules.
• Kohana – is an open source MVC oriented framework, originally forked from CodeIgniter.
• LISA MVC – is an open source object oriented web application framework.
• Odin Assemble – Small footprint PHP based MVC Framework.
• Orinoco Framework – is a full-stack yet lightweight framework written in PHP5. It implements the Model 2 design paradigm.
• PHPonTrax – A PHP 5 MVC framework modeled after Ruby on Rails.
• phpXCore – A MVC design pattern based PHP content management framework compatible with PHP4 and PHP5.
• Prado – A PHP 5 MVC framework modeled after ASP.NET web forms.
• Qcodo – is an open-source PHP 5 web application framework
• SilverStripe – contains a fully fledged PHP 5.2 ORM/MVC Framework focused on building websites. Much like Ruby on Rails.
• Solar
• Switch board (framework) – with Routing PHP 5 MVC Framework with Routing.
• Symfony Framework- PHP 5 MVC Framework modeled after the concepts of Ruby on Rails.
• Zend Framework – A PHP 5-based MVC framework modeled after the concepts of Ruby on Rails.
• ZNF – PHP5 MVC framework for enterprise web applications
• Zoop – Framework A Mature PHP 4/5 MVC framework.
• PureMVC – Framework for PHP

เอกสารอ้างอิง 

• http://en.wikipedia.org/wiki/Model-view-controller
• http://www.tonymarston.net/php-mysql/model-view-controller.html
• http://cristobal.baray.com/indiana/projects/mvc.html
• http://aspalliance.com/1562_Implementing_the_MVC_Design_Pattern_in_ASPNET.1